Республикамизда мавжуд уй-жой фонди ва ижтимоий соҳа объектларини 2020/2021 йиллар куз-қиш даврида барқарор ишлашга комплекс тайёрлаш тадбирлар изчил амалга оширилмоқда.

Бу борада «Ўзбеккўмир» АЖ томонидан ҳам чора-тадбирлар режаси ишлаб чиқилган. Унга кўра, 2020/2021 йиллар куз-қиш мавсумида аҳоли ва ижтимоий тармоқларга 1 345 400 тонна кўмир етказиб бериш режалаштирилган. Шундан: 405 000 тонна кўмир ва кўмир маҳсулотлари — бюджет ташкилотлари учун (муддати 1 ноябргача), 600 000 тонна — аҳоли учун (1 декабргача), 340 000 тонна импорт кўмир — аҳоли учун етказиб берилади.

Бугунги кунда кўмир етказиб бериш учун 91 та кўмир омбори фаолият кўрсатмоқда.

Ижтимоий тармоқларда Андижон ва Самарқанд вилоятларидаги мактабгача таълим муассасаларида сифатсиз кўмирдан “қўлбола брикет” тайёрлаётганлиги ҳақида тарқалган хабарлар тарқалди.

Ушбу хабарларда келтирилган маълумотлар “Ўзбеккўмир” АЖ мутассадилари томонидан жойига чиқиб муфассал ўрганилди.
Хусусан, Самарқанд вилояти Тайлоқ туман мактабгача таълим ташкилотига карашли 30-сон МТТнинг бир нечта ишчи ходимлари кўмир майдаларини алоҳида йиғиб гувала шаклига келтираётганлиги акс эттирилган видео-суратлар юзасидан “Кўмир таъминот” МЧЖ Самарқанд вилояти филиали ишчи гуруҳи ўша куннинг ўзидаёқ воқеа жойида бўлди.

Аниқланишича, мазкур МТТ ҳақиқатан ҳам 2020-2021 йиллар куз-қиш мавсуми учун жами 9 160 кг. брикет ва 4 790 кг. кўмир махсулоти қабул қилиб олган. Шунинг 4 790 кг. кўмир маҳсулотида тахминан 650-700 кг. ёки 14-15 фоиз кўмир майдаси чиққан. МТМ ходимлари ушбу кўмир майдасини исроф қилмаслик мақсадида уларни йиғиб, сув қўшиб, гувала шаклига келтирган ва 2-3 кун очиқ ҳавода қуритиб, усти ёпиқ омборхонага жойлаштирган ҳамда устини лой сувоқ билан суваб қўйган. Ишчи гуруҳ жойида кўрганида, ҳақиқатан ҳам кўмир ва кўмир маҳсулотлари усти ёпиқ омборхонада, усти сувоқ қилинган ҳолатда сақланаётганлиги аниқлади.

МТТ директори ва хўжалик ишлари бўйича ходимидан қабул қилиб олинган кўмир миқдори ва сифати ҳақида сўралганида, улар бу ҳақда ҳеч қандай эътирозлари йўқлигини маълум қилдилар.

Ижтимоий тармоқларда “Андижон вилоятидан” деб берилган фотосуратдаги ҳолатлар ҳам Андижон вилояти мактабгача таълим муассасалари маъсул ходимлари билан биргаликда ҳар бир муассаса бўйича ўрганиб чиқилди. Бироқ ушбу фотосуратлар вилоятдаги МТМларга тааллуқли эканлиги аниқланмади.

Андижон вилояти мактабгача таълим бошқармаси «Андижон кўмир етказувчи» филиали билан 2020 йилнинг август ойида 5171 тн кўмир ва 14718 тн брикет етказиб бериш бўйича 7624,0 млн. сўмга шартнома тузган.

Шартномага асосан сентябрь ойида 1589,3 млн. сўм маблағ ўтказилган. Боошқарма 2020 йилнинг 8 сентябридан кўмир олишни бошлаган, 31.10.2020 йилга қадар бошқармага жами 12368 тн кўмир ёқилғиси етказиб берилган (кўмир 10034 тн, брикет ва 2334 тн).

“Ўзбеккўмир” АЖ аҳоли ва бюджет ташкилотларини жорий куз-қиш мавсумида етарли ва миқдорда сифатли кўмир ва кўмир маҳсулотлари билан ўз вақтида таъминлаш бўйича барча чораларни кўрмоқда.

“O’zbekko’mir” AJ: ko’mir qazib olish hajmini qanday oshirish va mahsulot sifatini yaxshilash kerak? (fotoreportaj)

Ўзбекистонда қазиб олинадиган кўмирнинг 85 фоизи «Ангрен» очиқ кони ҳиссасига тўғри келади. Хўш, бу ерда кўмир қандай қазиб олинмоқда, унинг сифати қай даражада?

Шу саволларга жавоб олиш мақсадида «Aнгрен» кўмир ҳавзасига ОAВ учун медиа-тур ташкил этилди.

«Ангрен» – бу қалинлиги 60 метргача ва чуқурлиги 130дан 150 метргача бўлган кўмир кони бўлиб, кўмир қатламларига етиш учун хавфсизлик чораларига риоя этган ҳолда тўғри ҳаракат қилиш керак. Зеро, кўмирни очиқ усулда қазиб олишда катта миқдордаги тоғ жинсларини олиб ташлаш, яъни устки қатламни очиш, турли кўчкиларга йўл қўймаслик талаб қилинади.

Медиа-тур давомида кўмир қаизб олиш жараёни билан бевосита танишдик. У ерда ишлаб, меҳнат қилаётган инсонлар билан суҳбатлашдик.

«Ҳозир конда қазиб олиш жараёни 250 метр чуқурликда олиб борилмоқда. Бунинг учун барча зарур техникалар жалб этилган. Махсус экскаваторлар электр токи орқали ишлайди. Кўмир конида иш тўхтовсиз давом этади. Ҳозирда конда бир кунда 10-12 минг тоннагача кўмир қазиб олинмоқда», – дейди «Ангрен» кўмир кони бош энергетиги Фаррух Отажонов.

Шундан сўнг кўмир қазиб олинаётган майдонга бордик. 200-220 метр чуқурликда экскаваторлар билан кўмир олиниб, «Белаз» русумли юк машиналарида ташилмоқда. Махсус ташилган жойдан ишчилар кўмирни саралаб, тошларини олиб ташлашмоқда. Майда кўмир парчалари юқорига махсус мосламада чиқарилмоқда.

Медиа-тур давомида журналистлар кўмир қатламини очиш ва қазиб олиш, саралаш жараёнлари билан яқиндан танишдилар.

Маълумки, кўп ҳолларда сифатли кўмир сифатсиз хомашё (кўмир кукуни) билан аралаштириб юборилар ва шу ҳолда электр станцияларига ҳам, аҳолига ҳам етказиб берилар эди. Бу айниқса уйини қишда кўмир билан иситувчи хонадон эгаларини қониқтирмасди. Сабаби, кўмир кукуни уй печларида яхши ёнмайди ва кўмирга қараганда анча кам иссиқлик беради.

Кўмирнинг донадорлигини таъминлаш анча мураккаб иш. Жигарранг кўмир, нисбатан юмшоқ бўлиб, қазиб олиш, юклаш, тушириш, қайта юклаш жараёнида зарбалардан осон парчаланади.

Ҳозирда ушбу кондан йилига ўртача 1 миллион тонна каолин қазиб олинмоқда. Бу мамлакатнинг ушбу чўкинди минералга бўлган эҳтиёжини қоплайди.

Маълумотларга кўра, республика бюджет ташкилотлари учун жорий йилнинг 1 ноябригача 405,4 минг тонна, аҳоли эҳтиёжлари учун 1 декабргача 600 минг тонна кўмир етказиб бериш режалаштирилган.

Ҳисоб-китобларга кўра, республика эҳтиёжи учун йилига 6 миллион тонна кўмир керак. Жорий йилда «Ангрен» кони ана шу талабнинг 3 миллион 700 минг тоннасини қондиради. Бу эса эҳтиёжга яраша кўмир қазиб олиш учун очиқ конда кўмир устки қатламини очишни жадаллаштиришни тақозо этади.