#Huquqingizni bilasizmi?

Xodimning mehnat unumdorligi uning dam olish sifati bilan bevosita bog‘liq. Shu bois mehnat qonunchiligi har bir xodimning mehnat qilishi bilan bir qatorda, sifatli dam olishini ham kafolatlaydi. “O‘zbekko‘mir” AJda ham bu masalaga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, xodimlarga mehnat ta’tili, qo‘shimcha ta’til hamda boshqa ijtimoiy kafolatlar O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi va 2026–2028-yillarga mo‘ljallangan Jamoa shartnomasi asosida beriladi.

Ta’til puli – xodimning kafolatlangan daromadi

Har yilgi mehnat ta’tili davomida xodimning o‘rtacha ish haqi saqlanadi. Ta’til puli amaldagi mehnat qonunchiligi talablari asosida hisoblanadi va xodim ta’tilga chiqishidan oldin to‘lab beriladi. Bu esa xodimning dam olish davrida ham barqaror daromadga ega bo‘lishini ta’minlaydi.

Yer osti konchilari uchun qo‘shimcha kafolatlar

Ko‘mir qazib chiqarish – mehnat sharoiti jihatidan eng murakkab va mas’uliyatli sohalardan biri. Shuning uchun “O‘zbekko‘mir” AJ Jamoa shartnomasida zararli, og‘ir va noqulay mehnat sharoitlarida ishlaydigan xodimlar uchun qo‘shimcha mehnat ta’tili belgilangan.

Ish joylarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiya qilish natijalariga qarab ayrim kasb va lavozimlar uchun 4–6 kalendar kun, boshqalari uchun esa 7–12 kalendar kun qo‘shimcha mehnat ta’tili beriladi. Shuningdek, bir tarmoqdagi ko‘p yillik mehnat stajiga qarab xodimlarga yana 2 kundan 8 kungacha qo‘shimcha ta’til ajratiladi.

Bu imtiyozlar ishchilarning salomatligini muhofaza qilish, mehnat qobiliyatini tiklash hamda og‘ir mehnat sharoitlarining ta’sirini kamaytirishga xizmat qiladi.

Qo‘shimcha ta’til kimlarga beriladi?

Jamoa shartnomasida ayrim ijtimoiy toifadagi xodimlar uchun ham qo‘shimcha kafolatlar nazarda tutilgan. Xususan, o‘n ikki yoshga to‘lmagan ikki va undan ortiq farzandi yoki o‘n olti yoshga to‘lmagan nogironligi bo‘lgan farzandi mavjud ota-onalardan biriga har yili kamida 4 kalendar kun haq to‘lanadigan qo‘shimcha mehnat ta’tili beriladi.

Shu bilan birga, qonunchilikka muvofiq asosiy va qo‘shimcha ta’tillarning umumiy davomiyligi bir ish yili uchun 56 kalendar kundan oshmasligi belgilangan.

Ta’tilni bo‘lib olish mumkin

Mehnat kodeksiga muvofiq, xodim va ish beruvchining o‘zaro kelishuviga asosan har yilgi mehnat ta’tili qismlarga bo‘linishi mumkin. Bu ishlab chiqarish jarayonini samarali tashkil etish bilan birga, xodimning shaxsiy rejalarini ham inobatga olish imkonini beradi.

Ta’til paytida ishga chaqirish odatiy holat emas

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, mehnat ta’tili davomida xodimni ishga chaqirish odatiy hol emas. Bunday qaror faqat ishlab chiqarish zarurati tug‘ilganda va qonunchilikda belgilangan tartibga rioya qilingan holda qabul qilinadi. Foydalanilmay qolgan ta’til kunlari esa keyinchalik boshqa vaqtda beriladi.

Bayram va dam olish kunlarida ishlash qanday tartibga solinadi?

Umumiy qoidaga ko‘ra, bayram va dam olish kunlari xodimlar dam oladi. Biroq ko‘mir sanoati uzluksiz ishlab chiqarish jarayoniga ega tarmoq hisoblangani uchun texnologik jarayonni to‘xtatish imkoni bo‘lmagan hollarda ayrim xodimlar ushbu kunlari ham ishga jalb qilinishi mumkin.

Bunday hollarda mehnat qonunchiligi talablariga qat’iy amal qilinadi. Ishlangan vaqt uchun oshirilgan miqdorda haq to‘lanadi yoki xodimning xohishiga ko‘ra boshqa dam olish kuni beriladi.

Huquqingizni biling

“O‘zbekko‘mir” AJda har bir xodimning mehnat va ijtimoiy huquqlarini ta’minlashga alohida e’tibor qaratiladi. Jamoa shartnomasida belgilangan imtiyoz va kafolatlar mehnat munosabatlarini yanada mustahkamlash, xodimlarning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish hamda munosib mehnat sharoitlarini yaratishga xizmat qiladi.

Mehnat ta’tili, ish vaqti, dam olish kunlari yoki boshqa mehnat huquqlariga oid savollar yuzaga kelganda xodimlar Inson resurslarini rivojlantirish va boshqarish boshqarmasi, Mehnat va ish haqi bo‘limi hamda Birlashgan kasaba uyushmasi qo‘mitasiga murojaat qilishlari mumkin.

Jonibek Normatov,

“O‘zbekko‘mir” AJ Inson resurslarini rivojlantirish va boshqarish boshqarmasi boshlig‘i